Ehliyet Kodları Ne Anlama Gelir Ve Nasıl Okunur
- Ali Çetin
- 22 Mar
- 20 dakikada okunur
Hızlı cevap: Ehliyet kodları, sürücü belgesinde yer alan ve sürücünün sağlık durumu, araç kullanımı, vites türü veya özel tertibat gibi şartlara göre hangi koşullarda araç kullanabileceğini gösteren resmî kısıtlama kodlarıdır.
Bu kodlar; gözlük veya lens kullanımı, otomatik vites zorunluluğu, özel tertibat, sağlık raporu yenileme, ticari araç kullanımı ya da belirli araç gruplarına yönelik sınırlamalar gibi durumları gösterebilir. Bu nedenle ehliyette yer alan bir kod, basit bir açıklama değil, sürücünün kullanım yetkisini belirleyen resmî bir kayıttır.
İş makinesi tarafındaki kodlar ise operatörün hangi makine türü için yetkili olduğunu gösterir. Bu ayrım, sürücünün hangi aracı kullanabileceğini ve hangi araçlarda yetkisinin bulunmadığını daha net hale getirir.
İçindekiler
Ehliyet Kodları Neden Resmi Olarak Önemlidir
Ehliyet kodları, sürücü belgesine işlenen resmî kullanım şartlarını standart biçimde gösterir. Bu kodlar denetimlerde, sigorta değerlendirmelerinde ve araç kullanım yetkisinin belirlenmesinde dikkate alınabilir.
Bu nedenle koda aykırı araç kullanımı, sürücünün belge üzerinde tanımlanan yetki sınırının dışına çıkması anlamına gelebilir.
Ehliyette Kodlar Nerede Yazar Ve Nasıl Okunur
Ehliyet kodları, yeni tip sürücü belgesinde sürüş sınıfı ve açıklama alanlarıyla birlikte kontrol edilir. Kodlar çoğu zaman sayısal biçimde yazılır ve tek başına görüldüğünde anlamı net olmayabilir. Bu nedenle kodun yalnız numarasına değil, hangi sınıf veya kullanım şartıyla birlikte işlendiğine de bakılmalıdır.
Yeni Tip Ehliyette Kodlar Hangi Bölümde Yazar
Yeni tip sürücü belgesinde kodların gösterildiği ana alan, kart üzerindeki açıklama ve kısıtlama bilgilerinin yer aldığı bölümdür. Sağlık, vites türü, özel tertibat, araç kullanımı ve bazı sınırlamalar bu alanda görülebilir.
Kartta 01.01, 78, 102, 104 veya 105.06 gibi bir kod varsa bu kod tek başına yorumlanmamalıdır. Kodun hangi sürücü belgesi sınıfıyla ve hangi kullanım şartıyla ilişkili olduğu kontrol edilmelidir.
Ehliyet Kodları Nasıl Okunur
Ehliyet kodları ana kod ve alt kod mantığıyla okunur. Örneğin 01 grubu genel olarak görüşle ilgili sınırlamaları, 01.01 kodu ise gözlük kullanımını ifade eder. Aynı şekilde 105 grubu iş makinesi ehliyeti kapsamındaki makine türleriyle ilgilidir; 105.06 kodu ise forklift ehliyeti yetkisini gösterir.
Kodların anlamı değerlendirilirken resmî kod tablosu esas alınmalıdır. Çünkü bazı kodlar sağlık şartını, bazıları araç uyarlamasını, bazıları ise yalnız belirli araç türlerini kullanma yetkisini gösterir.
Sağlık Nedeniyle Verilen Ehliyet Kodları Nelerdir
Sağlık nedeniyle verilen ehliyet kodları, sürücünün sağlık durumuna bağlı kullanım şartlarını gösterir. Bu alan; görme desteği, işitme desteği, protez veya ortez kullanımı, iki tekerlekli araç kısıtı, gündüz kullanım şartı, hız sınırı, monoküler durum ve sağlık kontrol sürelerini kapsar. Yani sağlık kodları yalnız gözlük zorunluluğunu anlatmaz. Sürücünün hangi koşullarla araç kullanabileceğini doğrudan tanımlar.
Bu yapının amacı, muayene sonucunu serbest metin yerine ortak bir kod sistemiyle göstermektir. Böylece aynı sağlık durumu, herkes için aynı mantıkla kayda girer. Bu da sürücü, idare ve denetim tarafında yorum birliği sağlar.
Sağlık başlığı altında yer alan temel kod grupları şunlardır:
01. Görüşün Düzeltilmesi ve/veya Korunması
02. İşitme desteği/iletişim desteği
03. Uzuvlara yönelik protez/ortez
47. İki tekerlekli araç kullanamaz
61. Gün içinde yapılan yolculuklar ile sınırlı
64. Araç hızı
101. Monoküler
102. Ambulans, ticari araç ve resmi araç kullanma yetkisi yoktur
103. Sağlık raporu yenileme süreleri
Görme İle İlgili Ehliyet Kodları Nelerdir
Görme ile ilgili kodlar 01 grubu altında toplanır. Bu grup, sürücünün hangi optik destekle araç kullanabileceğini gösterir. Görme desteği zorunluysa, bu zorunluluk ehliyette açık biçimde yer alır. Asıl sürüş şartı da alt kodla netleşir.
Görme ile ilgili kodlar şunlardır:
01. Görüşün Düzeltilmesi ve/veya Korunması
01.01. Gözlük
01.02. Kontakt Lens(ler)
01.05. Göz siperi
01.06. Gözlük veya kontakt lensler
01.07. Kişiye özel optik aygıt
Bu nedenle yalnız 01 ana kodunu görmek yeterli olmaz. Sürücünün hangi destekle araç kullanacağı, alt kırılımla anlaşılır.
01.01 Ehliyet Kodu Ne Demektir?
01.01 ehliyet kodu, sürücünün araç kullanırken gözlük takması gerektiğini gösterir. Bu kod, görme ile ilgili 01 kod grubunun alt kodudur ve sürücünün görme desteği olmadan araç kullanmaması gerektiğini ifade eder.
Ehliyette 01.01 kodu varsa sürücünün araç kullanırken gözlük kullanması beklenir. Bu kod, kontakt lens anlamına gelmez. Kontakt lens için ayrı kod 01.02’dir. Gözlük veya kontakt lens birlikte değerlendirilecekse 01.06 kodu kullanılır.
İşitme Ve Protez Kodları Ne Anlama Gelir
İşitme ve uzuv desteğine ilişkin kodlar da sağlık bölümünde yer alır. Bu kodlar, sürücünün işitme desteği alıp almadığını veya protez ya da ortez kullanıp kullanmadığını gösterir. Böylece fiziksel destek ihtiyacı, kısa ve standart bir yapıyla ehliyete işlenir.
İşitme ve protez ile ilgili kodlar şunlardır:
02. İşitme desteği/iletişim desteği
03. Uzuvlara yönelik protez/ortez
03.01. Kol/kollar için protez/ortez
03.02. Bacak/bacaklar için protez/ortez
Burada 03 ana kodu genel çerçeveyi verir. Hangi uzva ilişkin destek gerektiği ise alt kodla belli olur.
Monoküler Sürücü Kodları Nelerdir
Monoküler sürücüler için temel kod 101’dir. Bu kod, sürücünün monoküler olduğunu gösterir. Ancak uygulamada yalnız bu koda bakmak yeterli değildir. Çünkü aynı ehliyette başka sağlık veya kullanım kısıtları da bulunabilir.
Monoküler sürücüyle ilgili temel kod şudur:
101. Monoküler
Bazı durumlarda şu kısıt da eşlik edebilir:
102. Ambulans, ticari araç ve resmi araç kullanma yetkisi yoktur
Bu nedenle monoküler değerlendirmesi tek satırla yapılmaz. Ehliyette birlikte yer alan diğer kodlar da topluca okunmalıdır.
Periyodik Sağlık Kontrol Kodları Nasıl Okunur
Periyodik sağlık kontrol kodları, 103 ana başlığı altında düzenlenir. Bu kodlar, sürücünün belirli aralıklarla yeniden sağlık değerlendirmesine girmesi gerektiğini gösterir. Buradaki amaç, sürüş yetkisini anlık kaldırmak değil, sağlık takibini belirli süreye bağlamaktır.
Periyodik sağlık kontrol kodları şunlardır:
103. Sağlık raporu yenileme süreleri
103.01. Üç ayda bir sağlık kontrolü
103.02. Altı ayda bir sağlık kontrolü
103.03. Yılda bir sağlık kontrolü
103.04. Üç yılda bir sağlık kontrolü
103.05. Beş yılda bir sağlık kontrolü
Bu bölümde belirleyici unsur, alt kodun gösterdiği süredir. Süre kısaldıkça kontrol sıklığı artar. Süre uzadıkça takip aralığı genişler. Bu yüzden 103 grubundaki alt kodlar, hem kullanım şartını hem takip yükümlülüğünü etkiler.
103.03 Ehliyet Kodu Ne Demektir?
103.03 ehliyet kodu, sürücünün yılda bir sağlık kontrolüne girmesi gerektiğini gösterir. Bu kod, sürüş yetkisini tamamen kaldırmaz; ancak sağlık durumunun her yıl yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtir.
103.05 Ehliyet Kodu Ne Demektir?
103.05 ehliyet kodu, sürücünün beş yılda bir sağlık kontrolüne girmesi gerektiğini gösterir. Bu kodda kontrol aralığı daha uzundur; ancak yine de sürücünün belirlenen süre sonunda sağlık değerlendirmesini yenilemesi gerekir.
Engelli Ehliyetinde Kullanılan Kodlar Nelerdir
Engelli ehliyetinde kullanılan kodlar, sürücünün aracı hangi uyarlama ve hangi sınırlarla kullanabileceğini gösterir. Bu kodlar; otomatik vites, özel tertibat, pedal düzeni, direksiyon desteği, koltuk uyarlaması ve belirli kullanım kısıtlarını kapsar. Buradaki amaç, sağlık durumunu genel bir ifadeyle yazmak değildir. Amaç, sürücünün hangi araçla ve hangi donanımla güvenli sürüş yapabileceğini açık biçimde belirlemektir.
Bu alanda tek bir koda bakmak yetmez. Uygulamada 10, 15, 20, 25, 31, 32, 33, 35, 40, 42, 43 ve 78 gibi kodlar birlikte görülebilir. Bazı sürücülerde yalnız otomatik vites şartı bulunur. Bazılarında ise buna ek olarak fren, gaz, direksiyon veya koltuk uyarlaması gerekir. Bu yüzden gerçek kullanım yetkisi, kodların birlikte değerlendirilmesiyle anlaşılır.
Engelli Ehliyetinde Kodlar Nasıl Belirlenir
Engelli ehliyetinde kodlar, sürücünün sağlık ve fonksiyon durumuna göre belirlenir. Esas ölçüt, kişinin aracı hangi teknik çözümle güvenli biçimde kullanabildiğidir. Bu nedenle aynı tanıya sahip iki kişide aynı kod çıkmayabilir. Belirleyici olan, tanının adı değil sürüşe etkisidir.
Sistem sürücüyü tamamen dışlamak için kurulmaz. Amaç, güvenli kullanımı mümkün hale getirmektir. Bu yüzden kodlar bazen bir kısıt, bazen de araçta bulunması gereken bir uyarlama olarak görünür. Bir sürücü için yalnız otomatik vites yeterli olabilir. Başka bir sürücü için elden kumandalı fren, sol ayak freni veya direksiyon aparatı gerekebilir.
Özel Tertibat Zorunluluğu Hangi Kodlardan Anlaşılır
Özel tertibat zorunluluğu en çok araç kontrol sistemlerine ilişkin kodlardan anlaşılır. Özellikle 10, 15, 20, 25, 31, 32, 33, 35, 40, 42 ve 43 grupları bu konuda belirleyicidir. Bu kodlar; vites, debriyaj, fren, gaz, direksiyon, görüş ve koltuk tarafında araçta uyarlama gerektiğini gösterir. Bu nedenle ehliyette yalnız sınıfa değil, bu kodlara da bakılmalıdır.
Özel tertibata işaret eden başlıca kodlar şunlardır:
10. Modifiye vites
10.02. Otomatik vites
10.04. Uyarlanmış vites kolu
15. Modifiye edilmiş debriyaj
15.01. Uyarlanmış debriyaj pedalı
15.02. Manuel debriyaj
15.03. Otomatik debriyaj
15.04. Debriyaj pedalının işleyişini engellemek veya devre dışı bırakmak için alınan önlem
20. Modifiye edilmiş fren sistemleri
25. Modifiye hızlanma sistemi
31. Pedal uyarlamaları ve pedal tedbirleri
32. Kombine fren ve hızlanma sistemi
33. Kombine fren, hız ve direksiyon sistemi
35. Modifiye kontrol düzeni
40. Modifiye direksiyon
42. Modifiye edilmiş arka/yan görüş cihazları
43. Sürücü koltuğu pozisyonu
78. Sadece otomatik vitesli araç kullanabilir
Burada ana kod genel çerçeveyi verir. Gerçek tertibat şartını ise çoğu zaman alt kod açıklar. Bu yüzden özel tertibat değerlendirmesi, tam kod dizisi üzerinden yapılmalıdır.
Engelli Sürücü Hangi Araçları Kullanabilir
Engelli sürücünün hangi aracı kullanabileceği, ehliyet sınıfı ile kodların birlikte okunmasıyla anlaşılır. Yalnız sınıfa bakmak yeterli olmaz. Eğer ehliyette 78 varsa sürücü yalnız otomatik vitesli araç kullanabilir. Eğer 40.11 varsa yardımcı aparatlı direksiyon gerekir. Eğer 20.06 varsa araçta elle çalıştırılan fren sistemi bulunmalıdır.
Bu nedenle doğru soru “hangi sınıf ehliyeti var” değildir. Doğru soru, “ehliyette hangi kodlar yazıyor” olmalıdır. Aynı sınıfa sahip iki sürücü bulunabilir. Ancak biri standart aracı, diğeri yalnız özel tertibatlı aracı kullanabilir. Yetkinin gerçek sınırını kodlar belirler.
Otomatik Vites Ve Özel Tertibat Kodları Nelerdir
Otomatik vites ve özel tertibat kodları, aracın standart sistemle mi yoksa uyarlanmış donanımla mı kullanılacağını gösterir. Bu grup, özellikle engelli ehliyeti uygulamasında belirleyicidir. Çünkü birçok durumda sınıf bilgisinden daha güçlü olan şey, aracın hangi teknik şartla kullanılacağıdır.
Bu bölümde en sık karşılaşılan kodlar 78, 10.02, 10.04, 15, 20, 25, 31, 32, 33, 35, 40 ve 43 gruplarıdır. Bazı kodlar doğrudan kullanım sınırı getirir. Bazıları ise araçta bulunması gereken teknik uyarlamayı gösterir. Bu ayrımı doğru kurmadan yapılan yorum eksik kalır.
78 Kodu Ne Demektir
78 kodu, sürücünün yalnız otomatik vitesli araç kullanabileceğini gösterir. Bu kod bir tertibat listesi değildir. Doğrudan kullanım sınırıdır. Yani sürücü, ehliyet sınıfı aracı kapsasa bile manuel vitesli aracı kullanamaz.
Burada kritik ayrım şudur: 78, aracın hangi vites türüyle kullanılabileceğini söyler. Aracın başka bir özel tertibat taşıyıp taşımadığına tek başına karar vermez. Bu nedenle 78 kodu, kullanım çerçevesini daraltır ama her zaman ayrıntılı tertibat listesi anlamına gelmez.
10.02 Otomatik Vites Kodu Ne Anlama Gelir
10.02 kodu, modifiye vites grubu içinde yer alan “otomatik vites” kaydıdır. Bu kod, araç uyarlaması tarafında otomatik vites şartını gösterir. Yani 78’den farklı olarak, sonucu değil teknik çözümü tarif eder. Bu ayrım küçük görünür ama hukuki yorumda önemlidir.
İlgili vites kodları şunlardır:
10. Modifiye vites
10.02. Otomatik vites
10.04. Uyarlanmış vites kolu
Özetle 78 “yalnız otomatik vitesli araç kullanır” sonucunu verir. 10.02 ise bu sonucun teknik dayanağını vites sistemi içinde gösterir. Bu yüzden iki kod yakın görünse de aynı işlevi görmez.
104 Kodu Ne Anlama Gelir
104 kodu, sürücü kursunda ve sınavda otomatik vitesli araç kullananların, ehliyet sınıflarına uygun yalnızca otomatik vitesli araç sürebileceğini gösterir. Bu kodun kaynağı sağlık değerlendirmesi değildir. Eğitim ve sınav sürecinde kullanılan araç tipidir. Yani 104, sınav temelli bir kullanım sınırıdır.
Bu kodun sonucu nettir. Sürücü ilgili sınıfta belge almış olsa bile manuel vitesli araç kullanamaz. Bu yönüyle 78’e benzer bir sonuç doğurur. Ancak çıkış noktası farklıdır. 78 çoğunlukla sağlık ve sürüş uygunluğu tarafıyla ilişkilidir. 104 ise eğitim ve sınavda kullanılan araç tipine dayanır.
Fren, Gaz Ve Debriyaj Uyarlama Kodları Nelerdir
Fren, gaz ve debriyaj uyarlama kodları; sürücünün pedalları standart biçimde kullanamadığı durumlarda devreye girer. Bu kodlar, hangi pedalın nasıl değiştirildiğini veya hangi sistemin elle ya da farklı açıyla çalıştırıldığını gösterir. Alt ekstremite kısıtlarında bu grup belirleyici olur.
İlgili kodlar dört ana kümede okunmalıdır:
Debriyaj Kodları:
15. Modifiye edilmiş debriyaj
15.01. Uyarlanmış debriyaj pedalı
15.02. Manuel debriyaj
15.03. Otomatik debriyaj
15.04. Debriyaj pedalının işleyişini engellemek veya devre dışı bırakmak için alınan önlem
Fren Kodları:
20. Modifiye edilmiş fren sistemleri
20.01. Uyarlanmış fren pedalı
20.03. Sol ayağa uyarlanmış fren pedalı
20.04. Tabana göre uyarlanmış fren pedalı
20.05. Eğik fren pedalı
20.06. Elle çalıştırılan fren
20.07. Azami Birim Kuvveti ile çalıştırılan fren
20.09. Uyarlanmış park freni
20.12. Fren pedalının tıkanmasını önlemeye ya da aktivasyonunu sağlamaya yönelik önlem
20.13. Diz ile harekete geçirilen fren
20.14. Harici güçle desteklenen fren sistemi
Gaz Kodları:
25. Modifiye hızlanma sistemi
25.01. Uyarlanmış hız pedalı
25.03. Eğik hız pedalı
25.04. Manuel hız pedalı
25.05. Diz ile harekete geçirilen hız pedalı
25.06. Harici güçle desteklenen hızlanma sistemi
25.08. Soldaki hız pedalı
25.09. Hız pedalının tıkanmasını önlemeye ya da aktivasyonunu sağlamaya yönelik önlem
Pedal Düzeni Kodları:
31. Pedal uyarlamaları ve pedal tedbirleri
31.01. Paralel pedallar ekstra seti
31.02. Eşit veya birbirine çok yakın yükseklikte konumlandırılmış pedallar
31.03. Pedallar ayakla kontrol edilmediğinde alınan önlem
31.04. Yükseltilmiş zemin
Bu grup, sürücünün aracı hangi teknik çözümle kontrol edebildiğini gösterir. Bu nedenle “özel tertibatlı araç kullanır” ifadesi tek başına yeterli değildir. Hangi tertibatın gerektiği, alt koddan anlaşılır.
Direksiyon Ve Koltuk Uyarlama Kodları Nelerdir
Direksiyon ve koltuk uyarlama kodları, sürücünün araca erişimini ve kontrol kabiliyetini düzenler. Bu alan, yalnız direksiyon topuzunu değil; kontrol kollarını, görüş cihazlarını ve koltuk pozisyonunu da kapsar. Üst ekstremite, gövde dengesi veya oturma pozisyonu sorunu olan sürücülerde bu kodlar kritik hale gelir.
İlgili kodlar dört ana kümede değerlendirilebilir:
Kontrol Düzeni Kodları:
35. Modifiye kontrol düzeni
35.02. Direksiyonu bırakmadan kullanılabilen kontrol cihazları
35.03. Direksiyondan sol eli ayırmadan kullanılabilen kontrol mekanizmaları
35.04. Direksiyondan sağ eli ayırmadan kullanılabilen kontrol mekanizmaları
35.05. Direksiyon ve hız ile frenleme kontrolünü kaybetmeden idare edilebilen cihazlar
Direksiyon Kodları:
40. Modifiye direksiyon
40.01. Azami birim kuvveti ile çalıştırılan direksiyon
40.05. Kişiye özel uyarlanmış direksiyon simidi
40.06. Direksiyon simidinin uyarlanmış pozisyonu
40.09. Ayakla işletilen direksiyon
40.11. Direksiyon simidine eklenen yardımcı aparat ile desteklenmiş kontrol sistemi
40.14. Tek el veya kolla kontrol edilebilen özel uyarlanmış direksiyon sistemi
40.15. İki el veya kolla kullanılmak üzere özel uyarlanmış alternatif direksiyon sistemi
Görüş Kodları:
42. Modifiye edilmiş arka/yan görüş cihazları
42.01. Arka görüş için uyarlanmış cihaz
42.03. Yan görüş sağlayan ek iç cihaz
42.05. Kör nokta görüntüleme cihazı
42.06. Elektrikle çalışan dış dikiz aynaları
Koltuk Kodları:
43. Sürücü koltuğu pozisyonu
43.01. Normal görüş açısını koruyacak yükseklikte ayarlanmış koltuk
43.02. Vücut şekline göre uyarlanan sürücü koltuğu
43.03. Ergonomik sırt dayamalı koltuk
43.04. Kol dayanağı olan sürücü koltuğu
43.06. Ayarlanabilir emniyet kemeri
43.07. Ergonomik sırt destekli koltuk
Burada esas mesele konfor değil, güvenli kontroldür. Bu yüzden direksiyon ve koltuk kodları doğrudan sürüş güvenliğiyle ilgilidir.
Trafik Kısıtlama Kodları Nelerdir
Trafik kısıtlama kodları, sürücünün aracı hangi sınırlar içinde kullanabileceğini gösterir. Bu sınırlar bazen zaman, bazen bölge, bazen yolcu taşıma, bazen de yol türü üzerinden kurulur. Yani bu kodlar, sağlık desteğinden farklı olarak kullanım alanını doğrudan sınırlar.
Trafik kısıtlama kodları içinde 61, 62, 63, 65, 66, 67, 68 ve 69 kodları günlük araç kullanımını doğrudan etkileyen başlıca kayıtlardır. Çünkü bunlar sürüş zamanı, bölgesi, refakat şartı, römork kullanımı, otoyol erişimi ve alkol sınırı gibi günlük kullanımı doğrudan etkileyen kodlardır. Bunun dışında 70, 71, 73, 79, 80, 81, 95, 96 ve 97 gibi başka trafik ve sınıf kısıt kodları da bulunur.
Günlük sürüşü en doğrudan etkileyen trafik kısıt kodları şunlardır:
61. Gün içinde yapılan yolculuklar ile sınırlı
62. Kişi, ikamet ettiği yerin … km yarıçapında veya yalnızca belirlenen şehir/bölge sınırları içinde araç sürebilir
63. Araçta yolcu taşıyamaz
65. Araç kullanabilmesi için en az kendi sürücü belgesi sınıfına sahip biri yanında olmalıdır
66. Römorklu araç kullanamaz
67. Otoyollarda araç kullanamaz
68. Hangi türde olursa olsun, 0,20 promilin üzerinde alkollü halde araç süremez
69. Sadece EN 50436 standardına uygun alkol kilidi bulunan araçları kullanabilir
Bu grup dışında yer alan diğer önemli kodlar şunlardır:
70. tarafından verilen … No.lu belgenin yenilenmesi
71. … No.lu belge yedeği
73. Sadece dört tekerlekli araçları kullanabilir
79. Motosiklet ve motorlu bisiklet kullanımına yönelik kısıtlamalar ile BE sınıfı sürücü belgesiyle ilgili düzenlemeler
79.01. Kullanacağı taşıtlar, yalnızca iki tekerlekli ve sepetli ya da sepetsiz modellerle sınırlıdır
79.02. Yalnızca M sınıfı sürücü belgesiyle sürülebilen üç veya dört tekerlekli araçları kullanabilir
79.03. Sadece üç tekerlekli araçları kullanabilir
79.04. Üç tekerlekli araçlara, azami 750 kg ağırlığında hafif römork takarak kullanabilir
79.05. Güç/ağırlık oranı 0.1 kW/kg’ı aşan ve A1 sınıfı ehliyetle sürülebilen motosikletleri kullanabilir
79.06. İlgili yönetmeliklere uyulduğu sürece, 3.500 kg’dan ağır BE sınıfı araçları kullanabilir
80. 24 yaşını tamamlamadan, A sınıfı ehliyetle sürülebilen iki tekerlekli araçları kullanamaz
81. 21 yaşını tamamlamadan, A sınıfı ehliyetle 15 kW’tan güçlü üç tekerlekli motosikletleri süremez
95. 2003/59/EC No.lu Direktif kapsamında belirtilen profesyonel yeterlilik şartını … tarihine kadar karşılayan sürücüler
96. B sınıfı ehliyeti olanlar, 4.250 kg’a kadar otomobil ve kamyonet sınıfındaki birleşik araçları sürebilir
(Mevcut yönetmeliklere uygun olması koşuluyla, belge sahibi 4.250 kg azami yüklü birleşik araçları sürebilir.)
97. 3821/85 (2) (AET) No.lu Konsey Tüzüğü kapsamında, C1 sınıfı araçları kullanma yetkisi yoktur
Bu ayrım önemlidir. Çünkü her kod günlük sürüşü aynı ölçüde etkilemez. Bazı kodlar doğrudan kullanım davranışını sınırlar. Bazıları ise sınıf, belge veya özel araç grubuna ilişkin ek açıklama niteliği taşır.
61 Kodu Gece Sürüşünü Nasıl Sınırlar
61 kodu, sürüşü gün içindeki yolculuklarla sınırlar. Bu kural, sabah gün doğumundan bir saat sonra başlar. Akşam ise gün batımından bir saat önce sona erer. Yani pratikte sürücü gece araç kullanamaz.
Bu kodun etkisi doğrudan zaman sınırıdır. Araç sınıfı değişmez. Ancak kullanım saati sınırlandırılır. Bu nedenle 61 kodu olan bir sürücünün ehliyeti geçersiz değildir. Sürüş yetkisi günün belirli bölümüne çekilmiştir.
62 Ve 63 Kodları Ne Anlama Gelir
62 kodu, sürücünün aracı belirli bir coğrafi alan içinde kullanabileceğini gösterir. Bu alan bazen ikamet yerinin belli kilometre yarıçapı, bazen de belirli şehir veya bölge sınırı olabilir. Yani sürüş yetkisi tüm ülkeye yayılmaz. Tanımlanmış kullanım çevresi içinde kalır.
63 kodu ise araçta yolcu taşıyamama anlamına gelir. Bu kod bulunduğunda sürücü aracı kullanabilir. Ancak araçta yolcu bulunduramaz. Bu yüzden 62 ve 63 kodları, biri alanı diğeri kullanım şeklini sınırlayan iki ayrı kısıttır.
İlgili kodlar şunlardır:
62. Kişi, ikamet ettiği yerin … km yarıçapında veya yalnızca belirlenen şehir/bölge sınırları içinde araç sürebilir
63. Araçta yolcu taşıyamaz
65, 66 Ve 67 Kodları Hangi Kısıtlamaları Getirir
65 kodu, sürücünün yanında en az kendi ehliyet sınıfına sahip bir kişinin bulunmasını zorunlu kılar. Yani sürücü tek başına trafiğe çıkamaz. Bu, doğrudan refakat şartı getiren bir kısıttır.
66 kodu, römorklu araç kullanılamayacağını gösterir. 67 kodu ise otoyollarda araç kullanma yasağı getirir. Bu nedenle 65, 66 ve 67 kodları üç ayrı alanı sınırlar: refakat, araç kombinasyonu ve yol türü.
İlgili kodlar şunlardır:
65. Araç kullanabilmesi için en az kendi sürücü belgesi sınıfına sahip biri yanında olmalıdır
66. Römorklu araç kullanamaz
67. Otoyollarda araç kullanamaz
68 Ve 69 Kodları Alkol Kurallarını Nasıl Belirler
68 kodu, sürücünün 0,20 promilin üzerinde alkollü halde araç süremeyeceğini gösterir. Bu sınır, araç türünden bağımsızdır. Yani alkol kuralı, doğrudan ehliyete işlenmiş özel bir kullanım sınırı haline gelir.
69 kodu ise sürücünün sadece EN 50436 standardına uygun alkol kilidi bulunan araçları kullanabileceğini ifade eder. Gerektiğinde bu kodda tarih gösterimi de bulunabilir. Örneğin yalnız “69” yazılabilir. Ya da “69(01.01.2016)” biçimi görülebilir.
İlgili kodlar şunlardır:
68. Hangi türde olursa olsun, 0,20 promilin üzerinde alkollü halde araç süremez
69. Sadece EN 50436 standardına uygun alkol kilidi bulunan araçları kullanabilir
(Son kullanım tarihinin gösterimi opsiyoneldir; örn. “69” veya “69(01.01.2016)”)
İş Makinesi Ve G Sınıfı Ehliyet Kodları Nelerdir
İş makinesi ve G sınıfı ehliyet kodları, operatörün hangi makine için yetkili olduğunu gösteren resmî kayıtlardır. Bu alanda mantık, otomobil veya motosiklet sınıfından farklıdır. Çünkü yetki çoğu zaman genel araç grubuna değil, doğrudan makine türüne bağlanır. Bu nedenle G sınıfı tarafında yalnız ehliyet sınıfına bakmak yetmez. Asıl yetki, kart üzerindeki makine koduyla anlaşılır.
Bu sistemde en belirleyici grup 105 kodlarıdır. Çünkü 105 ana başlığı, iş makineleri belgesi kod tablosunu ifade eder. Alt kırılımlar ise operatörün hangi makine için belge aldığını tek tek gösterir. Yani 105.02 başka, 105.04 başka, 105.06 başka bir yetki alanını anlatır. Bir alt kodun varlığı, diğer iş makinelerini otomatik olarak kapsamaz.
105 Kodları Ne İçin Kullanılır
105 kodları, iş makineleri belgesi kod tablosunu göstermek için kullanılır. Ana grup 105’tir. Altındaki her alt kod, belirli bir iş makinesi türünü ifade eder. Böylece operatörün hangi makine için belge aldığı açık biçimde anlaşılır. Bu yapı, belgeyi genel değil, makine bazlı okuma zorunluluğu getirir.
105 kod grubunda yer alan başlıca makineler şunlardır:
105.01. Yüzey Kazıma Makinesi
105.02. Beko Loder (Kanal Kazıma Makinesi)
105.03. Dozer (lastik tekerlekli)
105.04. Ekskavatör
105.05. Finişer
105.06. Forklift
105.07. Greyder
105.08. Mobil Rıhtım Vinci
105.09. Silindir
105.10. Vinç (Lastik tekerlekli)
105.11. Loder (Yükleyici)
Yükleme, taşıma ve saha makineleri şunlardır:
105.12. Delik Delme ve Sondaj Makinesi
105.13. Zemin Süpürme Makinesi
105.14. Biçerdöver
105.15. İş Kamyonu
105.16. İş Makinesi (Yükleyici)
105.17. Terminal Traktör
105.18. Serdümen
105.19. Konteyner Saha Köprü Vinci
105.20. Konteyner Rıhtım Köprü Vinci
105.21. Konteyner Dorse Vinci
105.22. Dolu Konteyner Makinesi
105.23. Boş Konteyner Makinesi
105.24. Akaryakıt İkmal Makinesi
Diğer özel amaçlı iş makineleri şunlardır:
105.25. Pamuk Hasat Makinesi
105.26. Pamuk Toplama Makinesi
105.27. Arazöz
105.28. Beton Pompası
105.29. Oto Kreyn
105.30. Kazıyıcı-Yükleyici
105.31. Mobil Vinç
105.32. Mack Taşıyıcı
105.33. Mıcır Serici
105.34. Asfalt Serme Makinesi
105.35. Manlift
105.36. Kaldırma Taşıma Vinci
105.37. Rotatif Kamyon (Kar savurucu)
105.38. Seyyar Parcar Boşaltma, Temizleme ve Yükleme Makinesi
105 ana kodu tek başına hangi makinenin kullanılabileceğini göstermez. Asıl yetki, 105’in altındaki makine koduyla anlaşılır. Bu yüzden iş makinesi tarafında belge yorumlanırken mutlaka alt kod okunmalıdır.
105.02 Beko Loder Kodu Ne Demektir
105.02 kodu, operatörün Beko Loder (Kanal Kazıma Makinesi) için belgeye sahip olduğunu gösterir. Bu kod, makine bazlı yetkiyi tanımlar. Yani kişi bu kayıtla başka bir iş makinesini otomatik olarak kullanamaz.
İlgili kayıt şudur:
105.02. Beko Loder (Kanal Kazıma Makinesi)
Bu nedenle beko loder belgesi, genel bir “kepçe yetkisi” gibi yorumlanmamalıdır. Gerçek yetki alanı, doğrudan bu kodla anlaşılır.
105.04 Ekskavatör Kodu Ne Demektir
105.04 kodu, operatörün ekskavatör için belgeye sahip olduğunu gösterir. Bu kayıt, ekskavatör yetkisinin ayrı bir makine grubu olduğunu ortaya koyar. Yani ekskavatör belgesi, başka kazı veya yükleme makinelerini kendiliğinden kapsamaz.
İlgili kayıt şudur:
105.04. Ekskavatör
Bu ayrım önemlidir. Çünkü sahada benzer görünen makineler, belge tarafında ayrı değerlendirilir. Belge yorumunda makine adı değil, doğrudan kod esas alınmalıdır.
105.06 Forklift Kodu Ne Demektir
105.06 kodu, operatörün forklift için belgeye sahip olduğunu gösterir. Forklift, yük kaldırma ve taşıma odaklı ayrı bir iş makinesi grubudur. Bu nedenle yetkisi de 105 tablosunda bağımsız alt kodla tanımlanır.
İlgili kayıt şudur:
105.06. Forklift
Bu kodun pratik sonucu nettir. Belge sahibi forklift için yetkilidir. Ancak bu kayıt tek başına ekskavatör, loder veya manlift kullanma hakkı doğurmaz.
Diğer G Sınıfı Makine Kodları Nasıl Okunur
Diğer G sınıfı makine kodları da aynı mantıkla okunur. Önce ana grubun 105 olduğu görülür. Ardından alt kodun hangi makineye karşılık geldiği kontrol edilir. Örneğin 105.11 loderi, 105.28 beton pompasını, 105.35 manlifti, 105.31 ise mobil vinci ifade eder. Yani her alt kod ayrı bir makine başlığıdır.
Sık karşılaşılan diğer G sınıfı makine kodlarından bazıları şunlardır:
105.11. Loder (Yükleyici)
105.28. Beton Pompası
105.29. Oto Kreyn
105.31. Mobil Vinç
105.35. Manlift
105.36. Kaldırma Taşıma Vinci
Bu yüzden operatör belgesinde yalnız “G sınıfı var” demek yeterli değildir. Asıl yetki, 105 alt koduyla anlaşılır.
En Çok Aranan Ehliyet Kodları Ne Demektir
En çok aranan ehliyet kodları, kullanıcıların ehliyette en sık karşılaştığı veya anlamını en çok merak ettiği kayıtları kapsar. Bu grupta 47, 102, 104, 79, 95 ve 96 kodları öne çıkar. Çünkü bu kodların çoğu, sürüş yetkisini veya kullanım alanını doğrudan etkiler.
En çok aranan kodlar aynı işlevi taşımaz. Bazıları sağlık temelli, bazıları kullanım kısıtı, bazıları ise sınıf veya mesleki yeterlilik açıklamasıdır. Bu nedenle her kod kendi bağlamında değerlendirilmelidir. Bu nedenle aynı listede görünmeleri, aynı işlevi gördükleri anlamına gelmez. Her kod kendi bağlamında okunmalıdır.
47 Kodu Ne Anlama Gelir
47 kodu, sürücünün iki tekerlekli araç kullanamayacağını gösterir. Bu kayıt, özellikle sağlık ve güvenli sürüş değerlendirmesi sonucunda önem kazanır. Yani sürücü bazı araç sınıflarında yetkili olsa bile, iki tekerlekli araçlar bu yetkinin dışında bırakılabilir.
İlgili kayıt şudur:
47. İki tekerlekli araç kullanamaz
Bu nedenle 47 kodu bulunan sürücü için sınır, araç sayısı değil araç tipidir. Kısıt doğrudan iki tekerlekli araçlara yöneliktir.
102 Kodu Ne Anlama Gelir
102 kodu, sürücünün ambulans, ticari araç ve resmî araç kullanma yetkisinin olmadığını gösterir. Bu kod, sürücünün tüm araç kullanma hakkını kaldırmaz; ancak belirli hizmet ve kullanım alanlarını sınırlar.
Ehliyette 102 kodu varsa sürücü, kendi ehliyet sınıfı kapsamındaki standart araçları kullanabilir. Ancak ambulans, ticari araç veya resmî araç kullanımı bu kod nedeniyle yetki dışında kalır.
Bu nedenle 102 kodu, ehliyet sınıfını değil kullanım amacını sınırlar. Araç sınıfı uygun görünse bile kullanım ticari, resmî veya ambulans niteliğindeyse kod dikkate alınmalıdır.
104 Kodu Ne Anlama Gelir
104 kodu, sürücü kursunda ve direksiyon sınavında otomatik vitesli araç kullanan sürücülerin, ilgili ehliyet sınıfında yalnız otomatik vitesli araç kullanabileceğini gösterir. Bu kod sağlık kaynaklı değildir; eğitim ve sınavda kullanılan araç tipine bağlıdır.
Ehliyette 104 kodu varsa sürücü manuel vitesli araç kullanamaz. Bu yönüyle 78 koduna benzer sonuç doğurur; ancak 78 çoğunlukla sağlık ve uygunluk değerlendirmesiyle, 104 ise eğitim ve sınav süreciyle ilişkilidir.
Bu nedenle 104 kodu, ehliyet sınıfını değil vites türüne bağlı kullanım sınırını gösterir.
79 Kodu Motosiklet Kullanımını Nasıl Etkiler
79 kodu, motosiklet ve motorlu bisiklet kullanımına yönelik kısıtlamaları ve bazı BE sınıfı düzenlemeleri gösterir. Bu kodun alt kırılımları, sürücünün hangi iki, üç veya dört tekerlekli aracı kullanabileceğini daha ayrıntılı biçimde açıklar. Yani 79 ana kodu çerçeveyi verir. Asıl sınır alt kodla netleşir.
İlgili kayıtlar şunlardır:
79. Motosiklet ve motorlu bisiklet kullanımına yönelik kısıtlamalar ile BE sınıfı sürücü belgesiyle ilgili düzenlemeler
79.01. Kullanacağı taşıtlar, yalnızca iki tekerlekli ve sepetli ya da sepetsiz modellerle sınırlıdır
79.02. Yalnızca M sınıfı sürücü belgesiyle sürülebilen üç veya dört tekerlekli araçları kullanabilir
79.03. Sadece üç tekerlekli araçları kullanabilir
79.04. Üç tekerlekli araçlara, azami 750 kg ağırlığında hafif römork takarak kullanabilir
79.05. Güç/ağırlık oranı 0.1 kW/kg’ı aşan ve A1 sınıfı ehliyetle sürülebilen motosikletleri kullanabilir
79.06. İlgili yönetmeliklere uyulduğu sürece, 3.500 kg’dan ağır BE sınıfı araçları kullanabilir
Bu grup, motosiklet yetkisini tek parça bırakmaz. Araç yapısı ve teknik özellik üzerinden sınır koyabilir.
95 Ve 96 Kodları Ne Anlama Gelir
95 kodu, belirli tarihe kadar profesyonel yeterlilik şartını karşılayan sürücülerle ilgilidir. 96 kodu ise B sınıfı ehliyeti olanların, belirli şartlar altında 4.250 kg’a kadar birleşik araçları sürebileceğini gösterir. Bu nedenle aynı grupta görünseler de işlevleri farklıdır.
İlgili kayıtlar şunlardır:
95. 2003/59/EC No.lu Direktif kapsamında belirtilen profesyonel yeterlilik şartını … tarihine kadar karşılayan sürücüler
96. B sınıfı ehliyeti olanlar, 4.250 kg’a kadar otomobil ve kamyonet sınıfındaki birleşik araçları sürebilir
(Mevcut yönetmeliklere uygun olması koşuluyla, belge sahibi 4.250 kg azami yüklü birleşik araçları sürebilir.)
Biri mesleki yeterlilik, diğeri araç kombinasyonu tarafında anlam taşır. Bu yüzden aynı mantıkla yorumlanmazlar.
Ehliyet Kodları Nasıl Değiştirilir Veya Kaldırılır
Ehliyet kodları değiştirilebilir veya kaldırılabilir. Ancak bu işlem basit bir düzeltme talebi gibi görülmemelidir. Çünkü kodlar, doğrudan sürüş yetkisini etkileyen resmî kayıtlardır. Bu nedenle değişiklik talebi, kodun kaynağına göre değerlendirilir. Sağlık kaynaklı kod ile idari hata aynı süreçten ilerlemez.
Buradaki temel ayrım nettir. Sorun ehliyete yanlış kod işlenmesi ise düzeltme gerekir. Sürücünün sağlık veya kullanım durumu değişmişse, yeni değerlendirme gerekir. Kod kaldırma işlemi de ancak bu değişikliğin resmî olarak ortaya konmasıyla mümkün olur.
Ehliyetteki Yanlış Kod Nasıl Düzeltilir
Ehliyetteki yanlış kodun düzeltilmesi için önce hatanın kaynağı belirlenmelidir. Eğer kod, başvuru veya belge basımı sırasında hatalı işlendi ise işlem idari düzeltme mantığıyla yürür. Burada amaç, sürücünün mevcut durumunu değiştirmek değil, sisteme yanlış girilen kaydı doğru hale getirmektir.
Bu nedenle yanlış kod düzeltmesinde esas konu, sürücünün gerçekten hangi koda tabi olduğunun resmî belgelerle gösterilmesidir. İdari hata varsa idari düzeltme yapılır. Sağlık değerlendirmesi değişmişse yeni sağlık değerlendirmesi istenebilir. Yani her yanlış kod aynı yöntemle düzeltilmez.
Sağlık Raporu Sonrası Kod Değişikliği Nasıl Yapılır
Sağlık raporu sonrası kod değişikliği, sürücünün yeni sağlık durumuna göre yapılır. Eğer sürüşe etki eden durum değişmişse, bu değişiklik ehliyet kodlarına da yansıyabilir. Örneğin önce özel tertibat şartı varken daha sonra yalnız otomatik vites yeterli hale gelebilir. Ya da belirli bir kısıt sürdüğü için mevcut kod korunabilir.
Burada belirleyici olan sürücünün beyanı değil, yeni sağlık değerlendirmesidir. Kod değişikliği teknik olarak “eski kodu silme” değil, yeni duruma göre yeniden belirleme sürecidir.
Kod Kaldırma İçin Hangi İşlemler Gerekir
Kod kaldırma işlemi, ancak kodun dayanağı ortadan kalktıysa gündeme gelir. Yani sürüşü sınırlayan sağlık, teknik veya idari gerekçe artık yoksa, bu durumun resmî olarak gösterilmesi gerekir. Burada temel mantık, sürücünün artık o koda ihtiyaç duymadığını belgelemektir.
Pratikte süreç üç aşamada düşünülmelidir:
mevcut kodun neden verildiğinin tespiti
yeni durumun resmî belge veya sağlık değerlendirmesiyle gösterilmesi
ehliyet kaydının buna göre güncellenmesi
Bu nedenle kod kaldırma işlemi doğrudan talep ile sonuçlanmaz. Önce gerekçe incelenir. Sonra uygun görülürse kayıt güncellenir. Yani kod kaldırma, başvuru kadar resmî değerlendirme sonucudur.
Ehliyet Kodlarına Uymamanın Sonuçları Nelerdir
Ehliyet kodlarına uymamak, sürücünün belge üzerinde tanımlanan kullanım şartlarının dışına çıkması anlamına gelebilir. Çünkü kodlar yalnız bilgilendirme amacı taşımaz; sürücünün hangi araçla, hangi donanımla veya hangi kullanım sınırıyla araç kullanabileceğini gösterir.
Örneğin 78 veya 104 kodu bulunan bir sürücünün manuel vitesli araç kullanması, 102 kodu bulunan bir sürücünün ticari araç kullanması ya da 105.06 kodu bulunan bir operatörün forklift ehliyeti dışında farklı bir iş makinesini kullanması yetki sınırı bakımından sorun oluşturabilir.
Bu nedenle ehliyet kodları denetimlerde, araç kullanım yetkisinin değerlendirilmesinde ve bazı sigorta süreçlerinde dikkate alınabilir. Her olay aynı sonucu doğurmaz; ancak koda aykırı kullanım, sürücünün yetki kapsamı açısından riskli bir durumdur.
Koda Aykırı Araç Kullanılırsa Ne Olur
Koda aykırı araç kullanıldığında ilk sorun, sürücünün o aracı mevcut şartlarla kullanma yetkisinin bulunup bulunmadığıdır. Örneğin Emniyet’in kod tablosunda 61 gece araç kullanamaz, 102 ambulans, ticari araç veya resmî araç kullanamaz, 104 ise eğitim ve sınavı otomatik vitesli araçla tamamlayan kişinin yalnız otomatik vitesli araç sürebileceğini gösterir. Bu nedenle ehliyet sınıfı tek başına yeterli görünse bile, kod ihlali kullanım yetkisinin dışına çıkılması anlamına gelebilir.
Burada kritik nokta şu: Kod, ehliyete yazılmış resmî şarttır. Bu yüzden “ben bu aracı sürebiliyorum” savunması tek başına yeterli olmaz. Denetim ve dosya incelemesinde belge üzerindeki kısıt esas alınır.
Kod İhlali Denetimde Nasıl Değerlendirilir
Kod ihlali denetimde, sürücünün yalnız ehliyet sınıfına göre değil, belge üzerinde yer alan kullanım şartlarına göre de değerlendirilmesine neden olabilir. Çünkü ehliyet kodları; vites türü, araç tipi, ticari kullanım, özel tertibat veya makine yetkisi gibi sınırları gösterebilir.
Örneğin 78 veya 104 kodu bulunan bir sürücünün manuel vitesli araç kullanması, 102 kodu bulunan bir sürücünün ticari araç kullanması ya da 105.06 kodu bulunan bir kişinin forklift dışında farklı bir iş makinesi kullanması yetki sınırı açısından sorun oluşturabilir.
Bu nedenle denetimde asıl konu yalnız “ehliyet var mı?” değildir. Sürücünün kullandığı araç, ehliyet sınıfı ve ehliyete işlenen kodların birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Kodlara Uymamak Sigorta Sürecini Etkiler Mi
Koda aykırı araç kullanımı, bazı sigorta süreçlerinde ek inceleme sebebi olabilir. Çünkü sigorta değerlendirmelerinde yalnız kazanın oluş şekli değil, sürücünün aracı kullanmaya yetkili olup olmadığı da dikkate alınabilir.
Örneğin sürücünün ehliyet sınıfı uygun görünse bile, belge üzerindeki kod manuel vites, ticari araç, özel tertibat veya belirli makine kullanımı açısından sınır getiriyorsa dosya bu yönüyle ayrıca değerlendirilebilir.
Bu konuda her dosya aynı sonucu doğurmaz. Kazanın oluş şekli, poliçe kapsamı, sürücünün kod şartına aykırı davranıp davranmadığı ve olayla bağlantı gibi unsurlar birlikte incelenir. Bu nedenle ehliyet kodlarına uygun araç kullanmak, sigorta sürecinde risk yaşamamak için önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
78 Kodlu Biri Manuel Araç Kullanabilir Mi?
Hayır. 78 kodu, sürücünün yalnız otomatik vitesli araç kullanabileceğini gösterir. Bu nedenle ehliyet sınıfı uygun görünse bile manuel vitesli araç kullanımı kod şartına aykırı olur.
102 Kodlu Biri Ticari Araç Kullanabilir Mi?
Hayır. 102 kodu, ambulans, ticari araç ve resmî araç kullanma yetkisinin olmadığını gösterir. Bu kod bulunduğunda genel sürüş yetkisi tamamen kalkmaz; ancak kullanım alanı daralır.
104 Kodlu Biri Manuel Araç Kullanabilir Mi?
Hayır. 104 kodu, sürücünün eğitim ve direksiyon sınavını otomatik vitesli araçla tamamladığını ve ilgili sınıfta yalnız otomatik vitesli araç kullanabileceğini gösterir. Bu nedenle 104 kodu bulunan sürücünün manuel vitesli araç kullanması kod şartına aykırı olur.
105.06 Kodu Tek Başına Forklift Yetkisi Verir Mi?
Evet, forklift için yetkiyi gösterir; ama yalnız forklift için. 105.06 kodu forklifti ifade eder. Bu kayıt, ekskavatör, beko loder, loder ya da başka bir iş makinesini otomatik olarak kapsamaz. G sınıfında asıl yetki, 105 ana başlığından değil, alt makine kodundan anlaşılır.
Ehliyet Kodları E Devlet Üzerinden Görülür Mü?
e-Devlet/NVİ tarafında “Sürücü Belgesi Bilgileri Sorgulama” hizmeti bulunur. Bu yüzden sürücü belgesi bilgileri resmî sorgu ekranından kontrol edilebilir. Ancak kodların tamamını yorumlarken en güvenli yaklaşım, ehliyet kartı üzerindeki kayıt ile resmî sorgu bilgisini birlikte değerlendirmektir.
Ehliyet Kodları Sonradan Değiştirilebilir Mi?
Evet, gerekçe varsa değiştirilebilir. NVİ uygulamasında sağlık raporundaki kısıtlar sisteme kod olarak işlenir. Bu nedenle sağlık raporu değişirse, hatalı kayıt düzeltilirse veya yeni resmî değerlendirme oluşursa kodların da yeniden belirlenmesi mümkündür. Yani kod değişikliği keyfî değil, dayanağa bağlı bir işlemdir.
Sonuç
Ehliyet kodları, sürücü belgesindeki küçük rakamlar gibi görünse de sürücünün kullanım yetkisini doğrudan etkileyen resmî kayıtlardır. Bu kodlar; sağlık şartını, vites türünü, özel tertibatı, ticari kullanım sınırını veya iş makinesi yetkisini gösterebilir.
Bu nedenle yalnız ehliyet sınıfına bakmak yeterli değildir. Sürücünün hangi aracı hangi şartla kullanabileceği, ehliyet sınıfı ile birlikte kart üzerindeki kodların doğru okunmasıyla anlaşılır.
En güvenli yaklaşım, ehliyette yer alan kodları resmî kod tablosuyla karşılaştırmak ve özellikle 78, 102, 104, 105.06 gibi kullanım sınırı doğuran kodları dikkatle değerlendirmektir.
Kaynaklar
Emniyet Genel Müdürlüğü Sürücü/Sürücü Adayı ve Araçlara İlişkin Kod Tablosu
e-Devlet Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü Sürücü Belgesi Bilgileri Sorgulama
Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik
Türkiye Sigorta Birliği Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları